Pleśniawki u dzieci to zmiany w jamie ustnej związane z nadmiernym namnażaniem drożdżaków z rodzaju Candida, najczęściej Candida albicans. Szczególnie często obserwuje się pleśniawki u niemowlaków i noworodków, ponieważ ich mechanizmy odpornościowe oraz naturalna mikroflora jamy ustnej dopiero się rozwijają. Charakterystyczne białe lub kremowe naloty mogą pojawić się na języku, dziąsłach, wewnętrznej stronie policzków i podniebieniu, jednak nie zawsze musi oznaczać to pleśniawki. W przypadku najmłodszych dzieci właściwe rozpoznanie ma duże znaczenie. Pleśniawka u noworodka może powodować dyskomfort podczas ssania, a nieleczona infekcja może nawet utrudniać karmienie. Sprawdź, jak wygląda pleśniawka i jak skutecznie ją leczyć?
Pleśniawki — co to jest?
Zmiany te są postacią kandydozy jamy ustnej, czyli infekcji grzybiczej wywoływanej przez drożdżaki Candida. Mikroorganizmy te mogą naturalnie występować w organizmie bez powodowania dolegliwości. Problem pojawia się wtedy, gdy dochodzi do zaburzenia równowagi mikrobiologicznej i nadmiernego namnażania grzybów. Pleśniawki w jamie ustnej najczęściej mają postać białych lub kremowych nalotów przypominających ścięte mleko, dlatego wiele osób myli je z pozostałościami po jedzeniu. Mogą być zlokalizowane w jednym miejscu albo obejmować większą powierzchnię błony śluzowej, powodując ból i dyskomfort.
Możliwa jest zarówno pleśniawka na języku, jak i pleśniawka na dziąśle. Zmiany mogą występować również po wewnętrznej stronie policzków i warg. Bardzo często diagnozuje się również pleśniawki na dziąsłach u niemowląt. Białe punkty na dziąsłach noworodka lub niemowlęcia nie zawsze są jednak infekcją grzybiczą, dlatego w razie wątpliwości warto pokazać zmiany lekarzowi.
Pleśniawki — przyczyny
W przypadku pleśniawek przyczyną jest nadmierne namnażanie drożdżaków Candida w sytuacji, gdy naturalna równowaga mikroorganizmów w jamie ustnej zostaje zaburzona. Warto również wspomnieć o tym, że w większości przypadków musi być spełnionych kilka czynników równocześnie, aby doszło do pojawienia się zmian na śluzówce, w tym przede wszystkim nieprawidłową higieną jamy ustnej. Dlatego ważne jest, aby czyścić jamę ustną od pierwszych dni życia dziecka, a w przypadku dorosłych regularnie wykonywać higienizację w gabinecie stomatologicznym.
U niemowląt znaczenie ma niedojrzałość układu odpornościowego. Do zakażenia może dojść również w okresie okołoporodowym. Ryzyko może wzrastać m.in. po antybiotykoterapii, która wpływa na naturalną mikroflorę organizmu. Pleśniawki u starszych dzieci mogą być związane m.in. z antybiotykoterapią, stosowaniem niektórych leków, obniżoną odpornością czy zaburzeniem równowagi mikrobiologicznej jamy ustnej.
U dorosłych czynnikami sprzyjającymi mogą być m.in. antybiotykoterapia, suchość jamy ustnej, źle dopasowane protezy, stosowanie wziewnych glikokortykosteroidów bez odpowiedniego płukania jamy ustnej po inhalacji oraz niektóre choroby ogólnoustrojowe.
Jeżeli zmiany często nawracają, są rozległe lub pojawiają się bez oczywistej przyczyny, warto skonsultować się z lekarzem lub stomatologiem zamiast wielokrotnie leczyć je samodzielnie.
Pleśniawka — objawy
Typowe objawy pleśniawek to białe lub kremowe naloty na błonie śluzowej jamy ustnej. Mogą przypominać resztki mleka lub twarożek, które trudniej usunąć niż zwykły osad. Dodatkowo po naruszeniu lub próbie usunięcia nalotu może być widoczna zaczerwieniona, podrażniona powierzchnia, która czasem krwawi. Nie należy więc intensywnie zdrapywać zmian.
U części osób pojawia się również pieczenie, bolesność, uczucie suchości czy zmiana odczuwania smaku. W przypadku pleśniawek u niemowląt mogą objawiać się rozdrażnieniem podczas karmienia, niechęcią do ssania lub przerywaniem karmienia z powodu dyskomfortu.
Pleśniawki a afty — jak je odróżnić?
Pleśniawki a afty to dwa całkowicie różne rodzaje zmian w jamie ustnej. Pleśniawki są związane z zakażeniem grzybiczym i zwykle tworzą białawe naloty. Afty to natomiast bolesne nadżerki lub owrzodzenia, często okrągłe albo owalne, z jasnym środkiem i zaczerwienionym brzegiem. Istotna różnica dotyczy również charakteru zmian. Pleśniawki mogą obejmować większą powierzchnię błony śluzowej i występować w wielu miejscach jednocześnie. Afta jest zwykle wyraźnie odgraniczonym owrzodzeniem. Ich przyczyny są inne, dlatego leczenie obu zmian wygląda inaczej. Jeśli Pacjent ma wątpliwości co do tego, czy jest to zmiana na śluzówce czy stan zapalny przyzębia, najlepiej jest skontaktować się z lekarzem.
Co na pleśniawki — sposoby leczenia u dzieci i dorosłych
Postępowanie zależy przede wszystkim od wieku Pacjenta, rozległości zmian, występujących dolegliwości i prawdopodobnej przyczyny infekcji. Inaczej należy podejść do zmian u noworodka, a inaczej do nawracającej kandydozy jamy ustnej u osoby dorosłej.
W przypadku niemowlęcia najlepiej skonsultować zmiany z pediatrą lub stomatologiem. Lekarz może zdecydować o zastosowaniu odpowiedniego preparatu przeciwgrzybiczego. Jeżeli infekcja występuje u dziecka karmionego piersią, a u mamy pojawiają się jednocześnie objawy dotyczące brodawek piersiowych, sytuację również warto omówić z lekarzem lub położną, ponieważ problem może wymagać oceny i leczenia obu stron.
Jednym z leków stosowanych w leczeniu kandydozy jamy ustnej jest nystatyna na pleśniawki. To, czy będzie odpowiednim rozwiązaniem oraz w jakiej postaci i dawce powinna zostać zastosowana, powinien określić lekarz, szczególnie w przypadku noworodków i niemowląt. Warto również pamiętać o tym, że nie istnieje jeden uniwersalny lek na pleśniawki odpowiedni dla każdej osoby. Przed rozpoczęciem leczenia warto również upewnić się, że obserwowane zmiany rzeczywiście są kandydozą, a nie inną zmianą na śluzówce.
W przypadku pleśniawek u dzieci i dorosłych warto również zwrócić uwagę na dietę. Jeśli jest ona bogata w cukry, dodatkowo może to wpływać na ilość namnażanych grzybów w jamie ustnej. Dlatego na czas leczenia warto jest całkowicie wyeliminować je z codziennego jadłospisu, a następnie wprowadzić np. słodkie soboty.
Co na pleśniawki u dziecka bez recepty?
U najmłodszych dzieci nie warto samodzielnie stosować preparatów tylko dlatego, że są dostępne bez recepty. Co na pleśniawki u dziecka bez recepty będzie bezpieczne, zależy m.in. od wieku dziecka i charakteru zmian. Istotne jest przede wszystkim utrzymanie higieny przedmiotów mających kontakt z jamą ustną dziecka zgodnie z zaleceniami odpowiednimi dla jego wieku. Dotyczy to m.in. smoczków, elementów butelek czy akcesoriów używanych podczas karmienia. Jeżeli pojawiają się zmiany u niemowlaków, dziecko ma trudności z jedzeniem, zmiany są rozległe, nawracają albo nie ustępują, zamiast eksperymentować z kolejnymi preparatami najlepiej skontaktować się z pediatrą.
Domowe sposoby na pleśniawki
Domowe sposoby na pleśniawki nie powinny zastępować prawidłowej diagnostyki i leczenia przeciwgrzybiczego, gdy jest ono wskazane. Szczególnej ostrożności wymagają noworodki i niemowlęta. Najważniejszą zasadą jest nie zdrapywanie powstałych nalotów. Może to prowadzić do uszkodzenia błony śluzowej, bólu i krwawienia.
U starszych dzieci i dorosłych znaczenie ma prawidłowa higiena jamy ustnej. Warto również zadbać o czyszczenie aparatów ortodontycznych i uzupełnień protetycznych, jeżeli są używane, oraz przestrzegać zaleceń dotyczących płukania jamy ustnej po stosowaniu wziewnych steroidów.
Leczenie periodontologiczne w klinice Better w Warszawie
Zmiany na dziąsłach i błonie śluzowej jamy ustnej mogą mieć wiele przyczyn i nie każda biała, czerwona czy bolesna zmiana jest pleśniawką. Dlatego szczególnie w przypadku zmian nawracających, nietypowych lub długo utrzymujących się istotne jest ich prawidłowe rozpoznanie. W klinice Better w Warszawie Pacjenci mogą skorzystać z diagnostyki oraz leczenia chorób dziąseł i tkanek otaczających zęby. Odpowiednie postępowanie dobierane jest do rozpoznanego problemu i stanu jamy ustnej Pacjenta.
Jeżeli zmiana na dziąśle lub błonie śluzowej nie znika, powraca albo towarzyszą jej inne dolegliwości, nie warto odkładać konsultacji u periodontologa. Umów wizytę w klinice Better w Warszawie i sprawdź, jaka jest przyczyna zmian w jamie ustnej oraz jakie postępowanie będzie odpowiednie.
FAQ — najczęściej zadawane pytania
Najczęściej przypomina biały, mleczny lub kremowy nalot, który może występować w postaci pojedynczych punktów albo większych skupisk. W przeciwieństwie do zwykłych pozostałości pokarmu zmiany mogą być trudniejsze do usunięcia, a znajdująca się pod nimi błona śluzowa bywa zaczerwieniona i podrażniona.
Łagodne zmiany mogą czasami ustąpić, jednak nie należy zakładać, że stanie się tak w każdym przypadku. To, czy pleśniawki same znikną, zależy m.in. od wieku, rozległości infekcji i czynników, które ją wywołały. W przypadku noworodka lub niemowlęcia, problemów z karmieniem, rozległych zmian albo nawracających pleśniawek wskazana jest konsultacja z lekarzem. Dodatkowo warto zwrócić uwagę na codzienną profilaktykę jamy ustnej.
Najczęściej są widoczne jako białe lub kremowe plamki i naloty przypominające resztki mleka. Pleśniawki u niemowląt mogą występować na języku, policzkach, podniebieniu i dziąsłach. Charakterystyczne jest to, że zmiany nie znikają tak łatwo jak pozostałości mleka. Pleśniawki na dziąsłach u niemowląt należy jednak różnicować również z innymi, niegroźnymi zmianami występującymi w tym wieku.
Mogą powodować pieczenie, tkliwość i ból, ale nasilenie objawów jest różne. Odpowiedź na pytanie, czy pleśniawki bolą jest więc indywidualna. U niemowlęcia dyskomfort może być widoczny przede wszystkim podczas karmienia.
To, co na pleśniawki u dorosłych będzie właściwe, zależy od przyczyny i nasilenia infekcji. Stosuje się leki przeciwgrzybicze dobrane przez lekarza, a równocześnie istotne może być wyeliminowanie czynników sprzyjających zakażeniu. Nawracające pleśniawki wymagają ustalenia przyczyny.
Nie. Afty i pleśniawki mają inny charakter. Pleśniawki są związane z zakażeniem grzybiczym i najczęściej tworzą białawe naloty, natomiast afty są bolesnymi nadżerkami lub owrzodzeniami błony śluzowej. Różnica pleśniawki a afty ma znaczenie, ponieważ wymagają odmiennego postępowania.
To ta sama infekcja grzybicza występująca w różnych miejscach jamy ustnej. Pleśniawka na języku może być jednak trudniejsza do odróżnienia od zwykłego osadu, szczególnie u niemowlęcia karmionego mlekiem. Pleśniawki na podniebieniu w połączeniu z podobnymi zmianami na policzkach, dziąsłach lub języku mogą bardziej sugerować kandydozę.
